Letërsi - Abbott, J. S. C. Eastern Question, The

Në epokën e bronzit, për prodhimin e armëve ishte krijuar një zeje e veçantë. Këtë e dëshmojnë shumëllojshmëria si dhe format funksionale dhe artistike të tyre. Shpata dhe kama të përmasave dhe formave të ndryshme, janë zbuluar në varrezat tumulare të Pazhokut, që i përkasin periudhës së bronzit të mesëm.

Ky proces merr përpjesëtime të gjera gjatë epokës së hershme të hekurit (shek. XII-VII p.e.r.), kur diferencimi shoqëror ishte thelluar më tepër dhe luftërat qenë bërë një fenomen i zakonshëm.

Armët që u përdorën në atë kohë ishin kryesisht shpata, heshta, harku dhe shigjeta.

Së paku që nga shek. VI p.e.r., filloi të përdoret përkrenarja dhe parzmorja, të cilat nuk kishin ndryshime cilësore nga pajimet greke të këtyre llojeve. Në kohët antike, arsenali luftarak u pasurua së tepërmi. Fillojnë të gjejnë përdorim përveç shpatave, hanxharëve, armëve shpuese edhe armë për goditje, si topuzi, mëzdraku, sëpata luftarake, etj. Ndërsa për rrethimin e kështjellave përdoreshin shkallët, kullat e rrethimit si dhe balistat e katapultat, me të cilat hidheshin mbi armikun gurë, gjyle plumbi, ura të ndezura, etj. Për shpimin e mureve dhe shpërthimin e portave u përdor dashi, i cili ishte një tra i fuqishëm me majë hekuri i mbrojtur nga një ndërtesë druri e veshur me lëkurë të paregjura, që e siguronte nga djegia. Dashi qëndronte i varur brenda këtij konstruksioni dhe godiste muret pasi tërhiqej dhe lëshohej nga një grup luftëtarësh. Si një mjet i efektshëm sulmi qe përdorur minimi i mureve që realizohej nëpërmjet hapjes së tuneleve nën themelet dhe përforcimi i tyre me armatura trarësh, të cilët, pasi u vihej zjarri krijonin shembje apo të çara në muret. Metoda të tjera sulmi ishin befasia, mashtrimi si dhe përhapja e panikut në radhët e kundërshtarëve. Edhe gjatë gjithë mesjetës u përdorën po ato mënyra dhe mjete sulmi e mbrojtjeje, megjithëse erdhën gjithnjë duke u përkryer. Prandaj komandantët ushtarakë ishin të interesuar të studionin me kujdes, nëpërmjet shkrimeve të vjetra, gjithçka që ishte përdorur nga paraardhësit e tyre si gjatë sulmeve ashtu edhe në mbrojtje, t´i përvetësonin këto metoda dhe të shpiknin të reja. Pra çdo luftim për marrjen apo mbrojtjen e një kështjelle e pasuronte vazhdimisht traditën dhe përvojën e fituar.

Për të pasur një ide pak a shumë të qartë mbi çka parashtruam më lart dhe për të kuptuar më mirë rolin e fortifikimeve, do të mjaftonte të sillnim disa nga rastet më tipike të operacioneve të rrethimit dhe luftimeve mbrojtëse nga antikiteti dhe mesjeta.

Më lartë
webmaster@letersi.com