|
Proletarė tė tė gjitha vendeve, bashkohuni! «VETADMINISTRIMI» JUGOSLLAV TEORI DHE PRAKTIKė KAPITALISTE (Kundėr pikėpamjeve antisocialiste tė E. Kardelit, tė shprehura nė librin: «Drejtimet e zhvillimit tė sistemit politik tė vetadministrimit socialist») ENVER HOXHA Sistemi i «vetadministrimit» dhe mohimi i rolit udhėheqės tė partisė Qėndrim antimarksist mbajnė revizionistėt jugosllavė edhe ndaj rolit udhėheqės tė partisė komuniste nė ndėrtimin e socializmit. Sipas «teorisė» sė Kardelit, partia nuk mund tė udhėheqė asnjė veprim ekonomik ose administrativ, por ajo vetėm mund tė ndikojė dhe duhet tė ndikojė nėpėrmjet punės edukative me punėtorėt, qė kėta ta kuptojnė mirė sistemin socialist. Mohimi i rolit tė partisė komuniste nė ndėrtimin e socializmit dhe reduktimi i kėtij roli nė «faktor ideologjik» e «orientues» ėshtė nė kundėrshtim tė hapėt me marksizėm-leninizmin. Kėtė tezė armiqtė e socializmit shkencor e «argumentojnė» duke pretenduar se udhėheqja e partisė qenka gjoja e papajtueshme me rolin vendimtar qė duhet tė luajnė masat e prodhuesve, tė cilat, sipas tyre, duhet tė ndikojnė politikisht drejtpėrdrejt dhe jo me anė tė partisė komuniste, mbasi kj o do tė shkaktonte «despotizėm burokratik»! Nė kundėrshtirn me kėto teza antishkencore tė kėtyre armiqve tė komunizmit, eksperienca historike ka treguar se roli udhėheqės e i pandarė i partisė revolucionare tė klasės punėtore nė luftėn pėr socializėm e komunizėm ėshtė i domosdoshėm. Sikurse dihet, udhėheqja e partisė pėrbėn njė ēėshtje me rėndėsi jetike pėr fatet e revolucionit dhe diktaturėn e proletariatit, ajo pasqyron njė ligj tė pėrgjithshėm tė revolucionit socialist. Lenini thotė se «...diktatura e proletariatit nuk ėshtė e mundur tė realizohet, veēse nėpėrmjet partisė komuniste» (15) . Ndikimi politik i drejtpėrdrejtė i masave punonjėse nė shoqėrinė socialiste nuk pengohet aspak nga partia komuniste, qė pėrfaqėson klasėn punėtore, interesat e sė cilės nuk vijnė nė kundėrshtim me interesat e punonjėsve tė tjerė. Pėrkundrazi, vetėm nėn udhėheqjen e klasės punėtore e tė pararojės sė saj masat punonjėse marrin pjesė gjerėsisht nė qeverisjen e vendit dhe nė realizimin e interesave tė tyre. Pėr problemet e rėndėsishme, nė njė vend tė vėrtetė socialist, siē ėshtė Shqipėria, merret mendimi i drejtpėrdrejtė i masave punonjėse. Shembuj tė tillė ka aq shumė, sa nuk numėrohen, duke filluar nga diskutimi dhe aprovimi i Kushtetutės e gjer te planet ekonomike etj., etj. «Despotizmi burokratik» ėshtė karakteristikė e shtetit kapitalist dhe nuk mund t'i atribuohet kurrė rolit udhėheqės tė partisė nė sistemin e diktaturės sė proletariatit, e cila nga natyra e saj dhe nga karakteri klasor ėshtė rreptėsisht antiburokratike. Nė vazhdim tė shtjellimit tė mendimeve revizioniste mbi rolin e partisė, Kardeli shkruan se Lidhja e Kornunistėve «megjithėse duhet tė luftojė qė pozitat kryesore tė pushtetit tė jenė nė duar tė atyre fuqive subjektiviste, qė janė nė anėn e socializmit dhe tė vetėqeverisjes socialiste», ajo «nuk mund tė jetė parti politike klasore» (faqe 119). Ja ēfarė partie kėrkojnė revizionistėt jugosllavė! Ata nuk duan, dhe nė tė vėrtetė nuk kanė parti politike tė klasės punėtore, por njė organizatė borgjeze, njė klub ku mund tė futet e tė dalė cilido, kur tė dojė e si tė dojė, mjafton tė deklarojė se ėshtė «komunist», pa qenė nevoja tė jetė i tillė. Natyrisht, kjo ėshtė njė gjė normale pėr njė parti si Lidhja e «Komunistėve» tė Jugosllavisė qė s'ka gjė prej gjėje komuniste. Parti dhe shtet joklasor nuk ka pasur dhe nuk do tė ketė kurrė. Shteti dhe partitė janė produkt klasor, Kėshtu kanė lindur dhe kėshtu do tė jenė partitė dhe shtetet gjer nė komunizėm. Megjithėse rolin udhėheqės tė Lidhjes sė «Komunistėve» e pėrfytyron tė likuiduar, prapėseprapė ai, pėr demagogji, nuk harron tė thotė se kjo Lidhje, «me qėndrimet e saj tė qarta, (qė nė fakt s'i ka hiē tė qarta, pėrkundrazi i ka tė errėta e tė turbullta), duhet tė bėjė shumė pėr gjetjen e mjeteve tė zgjidhjes sė shumė problemeve, respektivisht pėr rrugėt dhe format e zhvillimit tė mėtejshėm tė sistemit politik tė vetėqeverisjes socialiste». Nė qoftė se nuk mund t'i vijė lumturia popullit nga shteti dhe nga partia, ashtu siē shkruan renegati Kardel, atėherė pėrse kėrkohet qė t'i jepen kėto prerogativa Lidhjes sė «Komunistėve» tė Jugosllavisė? Nė qoftė se shoqėria e «vetadministrimit» jugosllav nuk ka nevojė pėr udhėheqjen e njė partie tė vetme politike, siē pretendohet, atėherė pse tė ketė nevojė pėr udhėheqjen e Lidhjes sė «Komunistėve» tė Jugosllavisė? Ndėrsa Marksi ėshtė pėr njė parti tė vėrtetė tė klasės punėtore, qė ta udhėheqė dhe ta bėjė kėtė klasė tė ndėrgjegjshme pėr misionin e saj historik, sipas Kardelit proletariati mund ta ēojė vendin pėrpara dhe tė realizojė aspiratat e tij nė mėnyrė spontane, edhe pa rolin udhėheqės tė partisė. Kėtė ai e bėn pėr tė pėrligjur teorinė e «vetadministrimit», tė asaj teorie qė ėshtė edhe pėr pluralizmin politik, domethėnė pėr bashkimin nė tė ashtuquajturėn Lidhje Socialiste tė Popullit Punonjės tė tė gjitha forcave shoqėrore, pavarėsisht nga ndryshimet e tyre ideopolitike, edhe pėr njė parti qė s'ka kurrfarė vlere komuniste, por qė ai i vė tabelėn e udhėheqjes nė gjithė sistemin antimarksist tė «vetadministrimi». Revizionisti Kardel i zė nė gojė partitė perėndimore tė kapitalit pėr burokratizmin e tyre. As kėtu ai nuk ka zbuluar gjė tė re, se dihet qė burokratizmi ėshtė nė natyrėn e kapitalizmit dhe pėrbėn karakteristikėn e tij. Por ai e denoncon burokratizimin e partive tė tjera jo pėr t'i kritikuar ato, por pėr tė fshehur burokratizmin e pastaj likuidimin e Partisė Komuniste tė Jugosllavisė dhe zhveshjen e saj nga cdo prerogativė qė i takonte. Zhvendosjen e partisė nė bisht tė ngjarjeve, tė fenomeneve e tė proceseve tė jetės politike e shoqėrore dhe shndėrrimin e saj nė parti tė borgjezisė titistėt e quajnė zhburokratizim dhe, pėr tė fshehur tradhtinė, i kanė lėnė si njė bri vetėm emrin «Lidhja e Komunistėve tė Jugosllavisė». Pėr tė dalluar nėse partia ėshtė ose jo komuniste, ėshtė ose jo parti e klasės punėtore, nuk mund tė gjykohet nga emri qė mban, por sidoraos nga fakti se cilėt janė ata qė e udhėheqin dhe ēfarė veprimtarie kryen ajo. Lenini thoshte: «...nėse njė parti ėshtė me tė vėrtetė parti politike punėtore ose jo, kjo varet... edhe nga fakti se kush e udhėheq atė dhe cila ėshtė pėrmbajtja e veprimeve tė saj dhe e taktikės politike tė saj» (16) . Dhe nė tė vėrtetė Lidhja e «Komunistėve» tė Jugosllavisė jo vetėm nuk ka shpėtuar nga burokratizmi, por ajo ka kohė qė nuk ekziston mė si parti e komunistėve jugosllavė. Fryrja e saj me aparate tė shumta, me njė numėr tė madh zyrtarėsh dhe rrogtarėsh burokratė, njėsoj si partitė revizioniste perėndimore ose partitė socialdemokrate, ėshtė njė ndėr faktorėt qė e kanė bėrė atė jo vetėm tė mos jetė mė pararojė e klasės punėtore, por tė jetė njė parti kundėr kėsaj klase. Sundim tė klasės punėtore dhe parti tė saj pararojė, si udhėheqėse e shtetit dhe e shoqėrisė, nuk ka nė Jugosllavi. Sipas Kardelit, rezulton se nė Jugosllavi Lidhja e «Komunistėve» nuk ka kurrfarė tė drejte pėr udhėheqje politike nė sistemin e pushtetit, sepse atje pushteti realizohet «nėpėrmjet sistemit tė delegimit, kurse Lidhja e Komunistėve, si pjesė e sistemit vetėqeverisės, ėshtė njė ndėr faktorėt mė tė rėndėsishėm tė ndikimit sho qėror nė formėsimin e vetėdijes sė vetėqeverisėsve dhe tė organeve tė delegatėve» (faqe 73). Mendoj se nuk ka nevojė pėr shumė shpjegime. Mjaftojnė kėto qė shkruan renegati pėr t'u bindur se nė Jugosllavi nuk ekziston diktatura e proletariatit si sundim politik i klasės punėtore dhe si udhėheqje shtetėrore e shoqėrisė nga ana e kėsaj klase. Dhe pėrderisa atje nuk ekziston kjo diktaturė, nuk mund tė bėhet fjalė as pėr ekzistencėn e partisė sė klasės punėtore, por pėr njė parti tė borgjezisė. Kardeli pretendon se «sistemi i njė partie» nė njė vend socialist ėshtė njė transformim specifik i sistemit politik borgjez dhe roli i njė partie (kėtu ai e ka f jalėn pėr Partinė Bolshevike) ėshtė po ai i «sistemit shumėpartish», tė pluralizmit politik borgjez me njė ndryshim «tė vogėl» qė nė pushtetin politik, ku ka njė parti, qėndrojnė nė krye vetėm udhėheqėsit e saj, kurse nė pushtetin me shumė parti krerėt ndėrrohen. Ky mashtrues vė nė njė plan partitė borgjeze dhe partinė e bolshevikėve, qė e krijuan revolucionarėt rusė me Leninin nė krye. Pėr tė udhėheqja e shtetit dhe e shoqėrisė nga partia e vėrtetė e komunistėve s'ka asnjė ndryshim nga sundimi i borgjezisė nėpėrmjet sistemit tė shumė partive. Kjo provon edhe njė herė tjetėr se titistėt, ashtu si borgjezia, i trajtojnė partitė politike dhe shtetin si institucione qė gjoja qėndrojnė mbi klasat. Nė qoftė se klasa punėtore ėshtė kundėr borgjezisė pėr jetė a pėr vdekje dhe tė dyja kėto klasa, pėr tė mbrojtur interesat e tyre antagoniste e pėr tė sunduar secila vetė nė shoqėri, janė organizuar nė parti politike, kjo nuk do tė thotė qė partia e klasės punėtore, partia marksiste-leniniste, nuk ka ndryshime nga partia borgjeze. Pėrkundrazi. Kur Partia Komuniste e Jugosllavisė u shndėrrua nė parti borgjeze, kjo nuk u bė aspak parti mbiklasore, por nga pararojė e klasės punėtore u kthye nė vegėl tė borgjezisė, humbi vetėm karakterin klasor proletar, por jo karakterin klasor nė pėrgjithėsi, sepse u bė parti e klasės sė re borgjeze. Ndryshimi midis partisė komuniste dhe njė partie borgjeze nė udhėheqjen e shtetit nuk ėshtė «i vogėl», por shumė i madh, i thellė, parimor, klasor qė nuk mund tė reduktohet nė «rotacionin» e krerėve tė tyre nė pushtetin politik, siē pretendon ky renegat. Me kėto «teorizime» mbi «ndryshimin e vogėl» tė sistemit politik borgjez nga sistemi socialist dhe tė partisė borgjeze nga partia marksiste-leniniste, revizionistėt jugosllavė duan tė thonė se rendja e tyre nė drejtim tė kapitalizmit nuk duhet t'u merret pėr ndonjė gjė tė madhe. ėshtė fare e qartė se revizionistėt jugosllavė nuk mund tė pasqyrojnė nė teori pozita tė ndryshme nga ato qė kanė mbajtur nė praktikė. Duke llomotitur pėr «dobėsitė e sistemit tė njė partie», pra duke dashur nė kėtė mėnyrė tė atakojnė ndėrtimin e socializmit nė Bashkimin Sovjetik tė kohės sė Leninit e tė Stalinit, ai shkruan: «Nė tė paraqitet para sė gjithash tendenca e bashkimit personal tė krerėve tė partisė me aparatin ekzekutiv shtetėror dhe, nė kėtė mėnyrė, ai bėhet instrument i veprimit tė tendencave teknoburokratike nė shoqėri» (faqe 64). Zotėrinjtė revizionistė jugosllavė, «pėr t'i shpėtuar» kėtij «teknoburokratizmi» dhe kėsaj tendence «tė bashkimit personal tė krerėve tė partisė me aparatin ekzekutiv shtetėror tė socializmit», qė ua atribuojnė arbitrarisht bolshevikėve, kanė krijuar sistemin e tyre, qė nuk ėshtė tjetėr veēse njė diktaturė e grupit titist. Nė tė ashtuquajturat kuvende tė bashkėsive vetadministruese dhe nė aparatet e tyre ekzekutive, siē pohon vetė autori i librit, «tash po paraqiten nė mėnyrė shumė tė fuqishme tendencat burokratiko-centriste» (faqe 231-232). Nė Jugosllavi pushteti ekzekutiv manipulohet nga Titoja dhe nga klika e tij. Me gjithė sigurimet se gjoja nuk aspirojnė pėr pushtet, kryetari i Lidhjes sė «Komunistėve» tė Jugosllavisė ėshtė president i pėrjetshėm i shtetit jugosllav dhe tė gjithė funksionarėt me poste kyēe nė pushtet, ushtri, ekonomi, nė politikėn e jashtme, nė kulturė, nė organizatat shoqėrore etj. mbajnė pozita tė rėndėsishme nė Lidhjen e «Ko munistėve» tė Jugosllavisė. Tėrė puna ėshtė se, ndėrsa sulmojnė mėsimet marksiste-leniniste mbi udhėheqjen e partisė proletare nė shoqėrinė socialiste, revizionistėt jugosllavė nė praktikė pėrpiqen tė mbajnė fort nė dorė frenat e pushtetit. E ashtuquajtura Presidencė e Jugosllavisė nuk u krijua atje pėr tė siguruar udhėheqjen shtetėrore kolegjiale, as pėr tė luftuar burokratizmin ku ajo ėshtė mbėshtetur, as pėr tė mbrojtur shtetin jugosllav nga forcat sunduese jashtė tij, sikurse kemi dėgjuar tė thuhet nganjėherė, por si njė orvatje e dėshpėruar pėr tė siguruar sundimin e titizmit pas vdekjes sė Titos. Kjo tregon se jo vetėm nė pėrmbajtje, por edhe nė formė regjimi jugosllav s'ėshtė gjė tjetėr veēse njė pushtet kapitalist qė shtyp popullin, duke u pėrpjekur tė maskohet prapa sloganesh mashtruese. Kardeli nuk mund ta fshijė atė periudhė tė zezė nė historinė e Jugosllavisė, kur, si pasojė e tradhtisė sė udhėheqjes sė Partisė Komuniste tė Jugosllavisė dhe e vendosjes sė diktaturės titiste, popujt e kėtij vendi provuan nė kurriz padrejtėsitė, dhunėn e terrorin mė tė shfrenuar. Zėdhėnėsi titist, Kardeli, mundohet tė kapėrcejė errėsirėn me disa slogane pėr t'u mbushur mendjen popujve tė Jugosllavisė qė tė mos ankohen pėr vuajtjet, pasi «edhe revolucioni ynė socialist», nė fazėn e tij tė parė, ka konstituar nė njė mėnyrė tė caktuar sistemin me njė parti tė demokracisė revolucionare, megjithėse kurrė nė formėn e tij «klasike» «staliniste» (faqe 64-65). I marrtė tė keqen ky renegat pa cipė «formės klasike staliniste», qė ishte formė aq demokratike dhe socialiste, sa regjimi i Tito-Kardel-Rankoviēit jo vetėm nuk i afrohet gjėkundi, por ėshtė turp tė krahasohet me tė. Krimet e pėrbindshme nė Jugosllavi nuk u kryen gjatė periudhės sė miqėsisė me Stalinin e me Bashkimin Sovjetik tė kohės sė tij, por pikėrisht pas prishjes sė kėsaj miqėsie dhe nė kohėn kur Jugosllavia mori hapur rrugėn e «vetadministrimit». Aktualisht nė Jugosllavi, sipas «teorisė» sė Kardelit, qenka zhdukur «krejt» dhe «radikalisht» bashkimi personal i organeve ekzekutive tė «Lidhjes sė Komunistėve tė Jugosllavisė» dhe i organeve ekzekutive tė shtetit, sepse «Lidhja e Komunistėve tė Jugosllavisė» nuk paska asnjė prerogativė pėr tė realizuar pozitėn e fuqisė udhėheqėse ideore e politike nė shoqėri. Ajo ka vetėm atė rol qė tė ndikojė nė masat. Po si dhe pėr ēfarė tė ndikojė nė masat kjo farė Lidhjeje, kur nuk ka asnjė prerogativė tė udhėheqė? Pėr asgjė. Titoja, nė njė ēast dėshpėrimi, ka pohuar se «Lidhja e Komunistėve tė Jugosllavisė ėshtė katandisur nė njė organizatė amorfe, apolitike». Por Kardeli, qė tė mos u dalė boja fare titistėve, duke korrigjuar shefin e vet, shkruan se gjoja «Lidhja e Komunistėve ėshtė bėrė njė nga shtyllat mė tė fuqishme tė demokracisė sė tipit tė ri, tė demokracisė sė pluralizmit tė interesave vetėqeverisėse» (faqe 65). Nė qoftė se «vetadministrimi» jugosllav e ka zhveshur nga udhėheqja politike Lidhjen e «Komunistėve» tė Jugosllavisė, kuptohet se ky «vetadministrim» vetvetiu i ka hequr rolin politik edhe klasės punėtore, pėr arsye se prerogativat e saj klasa punėtore mund t'i gėzojė vetėm nėpėrmjet pararojės sė vet, partisė komuniste. Nė qoftė se pararojės sė klasės i hiqen prerogativat udhėheqėse, ėshtė absurditet tė pretendohet se klasa ushtron tė drejtat qė i takojnė. Nė kėto kushte, kuptohet, se si mund tė «vetėqeverisin» nė kėtė farė demokracie «tė tipit tė ri» proletariati dhe masat e tjera punonjėse! Ja ē'thotė konkretisht pėr kėtė ēėshtje Kardeli: «Lidhja e Komunistėve nuk sundon me anė tė monopolit politik, porse shpreh njė formė specifike por shumė tė rėndėsishme nė pikėpamje shoqėroro-historike tė interesave tė klasės punėtore, e me kėtė edhe tė interesave tė tė gjithė punonjėsve dhe tė shoqėrisė nė sistemin e vetėqeverisjes dhe tė pushtetit tė klasės punėtore dhe tė popullit punonjės, sistem qė mbėshtetet nė pluralizmin demokratik tė interesave tė subjekteve vetėqeverisėse» (faqe 65-66). Kjo frazeologji e fryrė dhe e ngatėrruar s'tregon gjė tjetėr veēse faktin e pakontestueshėm qė partia nė Jugosllavi ėshtė nė bisht, se ajo ekziston vetėm nė kartė. Sido qė formalisht mbron pozitėn e forcimit tė rolit tė partisė, ashtu si e kupton ai kėtė rol, prapėseprapė Kardeli nuk u ka shpėtuar dot pohimeve tė tilla: «Lidhja e Komunistėve tė Jugosllavisė nuk ėshtė politikisht dhe nė mėnyrė krijuese mjaft e pranishme... nė tėrė sistemin demokratik tė vetėqeverisjes dhe nė krijimin e politikės e tė praktikės sė organizatave tė tjera shoqėrore-politike...» (faqe 263-264). Po atėherė ku ėshtė e pranishme Lidhja, kur s'qenka nė drejtimet qė duhej tė ishte, kur nė Jugosllavi, siē njoftoi kohėt e fundit agjencia jugosllave e lajmeve TANJUG, dy tė tretat e fshatrave nuk kanė fare organizata-bazė tė «Lidhjes sė Komunistėve»? Pėrgjigjen e mundimshme tė kėsaj pyetjeje nuk e jep dot Kardeli, por analiza konkrete e veprimtarisė praktike tė saj na vėrteton pa asnjė dyshim se si «parti e komunistėve» nuk ėshtė e pranishme asgjėkundi, ndėrsa si parti e borgjezisė sė re jugosllave dhe e diktaturės fashiste tė Titos mund tė ndodhet kudo. Nė kėtė «socializėm vetadministrues» jugosllav, qė ka marrė pėrsipėr ta trajtojė «teorikisht» Kardeli, Lidhja e «Komunistėve» tė Jugosllavisė ka kurdoherė njė pozitė specifike. Kjo pozitė specifike, qė shikohet kudo nė libėr, mund tė interpretohet si tė duash, domethėnė si pozitė specifike nė edukimin e punonjėsve, pozitė specifike nė raport me proletariatin, pozitė specifike nė tė ashtuquajturin sistem tė delegatėve, ku ajo nuk duhet tė marrė pjesė dhe tė drejtojė nga frika e «monopolit politik», e tė tjera specifika. Kjo parti, me kėto pozita specifike tė pambarim, ka tė drejtėn qė, nė kuadrin e delegacionit tė sė ashtuquajturės Lidhje Socialiste tė Popullit Punonjės tė Jugosllavisė, tė ketė delegacion tė sajin nė kuvende, me anė tė tė cilit bashkėpunon me delegacionet e tjera «vetadministruese». Kjo tregon se Lidhja e «Komunistėve» tė Jugosllavisė nuk ka asnjė fuqi tė pavarur politike dhe ka kohė qė po shėrben si njė agjenturė e federalizmit anarkist jugosllav. Ajo ekziston pėr t'i dhėnė satisfaksion kapitalit tė huaj, qė ka hedhur rrėnjė nė Jugosllavi, pėr ta siguruar atė se «vetadministrimi» nuk e cenon sistemin e pronėsisė private, se asnjė parti, sido qė tė jetė, nuk do ta ndryshojė kursin e kėtij shteti anarkosindikalist. Sipas E. Kardelit roli i individit nė shoqėri ėshtė gjithēka, kurse klasa punėtore dhe partia e saj janė hiēgjė. Pararoja e klasės punėtore, sipas tij, nuk del tė jetė partia marksiste-leniniste, por «bashkėsitė vetėqeverisėse», njė organizim abstrakt ky, i sajuar pėr tė treguar gjoja diēka tė madhe, por qė nuk ka kurrfarė jete tė vėrtetė. Klasa punėtore nga ky revizionist nuk pėrfytyrohet si klasa udhėheqėse e shoqėrisė, por konfondohet me tė gjithė punonjėsit. I gjithė populli jugosllav, thotė ai, mund tė quhet pararojė, natyrisht duke vėnė nė krye tė kėsaj «pararoje» njeriun, i cili «lirishl» (domethėnė nė mėnyrė anarkiste) shpreh dhe realizon qėllimet e tij (nė kėtė shoqėri anarkiste). Nga kėto arsyetime tė Kardelit del qartė se klasa punėtore nė Jugosllavi ka kohė qė ka pushuar sė vepruari e bashkuar, ajo e ka humbur rolin e klasės udhėheqėse nė shoqėrinė jugosllave. Duke i ikur nga duart partia dhe pushteti, klasa punėtore jugosllave jo vetėm nuk ėshtė nė fuqi, por ėshtė vėnė nė pozitėn e njė klase qė shfrytėzohet prej borgjezisė sė re, e cila sundon mbi masat punonjėse nėpėrmjet pushtetit shtetėror qė manipulon. Pėr tė shpėtuar nga akuza se qėndrimi mohues ndaj rolit udhėheqės tė partisė sė klasės punėtore ėshtė tradhti ndaj interesave tė kėsaj klase, tradhtari i njohur ka shkėputur nga «Manifesti i Partisė Komuniste» tė Marksit dhe tė Engelsit kėto citate: «Komunistėt nuk janė ndonjė parti e veēantė nė krahasim me partitė e tjera punėtore», «ata nuk kanė kurrfarė interesash tė veēuara nga interesat e tėrė proletariatit», «ata nuk caktojnė kurrfarė parimesh tė veēanta, nė tė cilat duan ta ngujojnė lėvizjen proletare». Me tė tilla citate Kardeli do tė krijojė pėrshtypjen sikur Marksi dhe Engelsi paskan pasur mendimin se komunistėt nuk kanė nevojė pėr parti tė tyren, pėrderisa ajo nuk ėshtė njė parti me karakteristika, interesa dhe parime tė veēanta nga partitė e tjera punėtore. Ēfarė renegati! Duke mos pasur asnjė fije ndėrgjegjeje, ai e shikon proletariatin me syzet e antimarksistit socialdemokrat, si njė masė amorfe qė, gjoja, lufton pėr interesat e pėrgjithshme, por qė nuk ka asnjė parim, asnjė drejtim klasor e revolucionar, asnjė program lufte si t'i fitojė tė drejtat e tij! Marksi dhe Engelsi nė kreun e dytė tė veprės sė komunizmit shkencor «Manifesti i Partisė Komuniste», kanė pėrcaktuar nė mėnyrė gjeniale misionin historik tė partisė komuniste si pjesė e pandarė e klasės punėtore, si repart pararojė i saj etj., etj., por nuk kanė menduar kurrė qė komunistėt nuk duhet tė kenė partinė e tyre. Pėrkundrazi, pikėrisht qė komunistėt tė kenė partinė e tyre, ata shkruan edhe Manifestin e kėsaj partie, qė u konsiderua si dokumenti i parė programatik shkencor i komunizmit.
|