Veteranët kombëtarë

...Letra më ra nga dora dhe nuk kuptoja në isha në vete apo shikoja ëndrra!... Qysh të mos më binte letra, kur dëgjova që një shpirt njeriu ishte në rrezik të madh dhe i dënuar për vdekje nga të mos paturit bukë? Ka të keq më të madh se ky?... Si ndejta pak në mejtim, e mblodha veten dhe mora letrën ta leçit gjer në fund për të mësuar të rejat e vendit tonë, të së ngratës Shqipëri!

Mora letrën dhe kur arriva të mësoj emrin e atij që ishte dënuar të vuante, sa të vdesë për bukë, m’u errën sytë dhe rashë përmbys mbi tryezë duke qarë!...

Qava! Qava!... edhe kur shkruaj këto radhë po qaj se lajmi që mësova ishte tepër i keq!... Ishte një goditje nga më të mëdhatë që kam ndjerë në jetën time.

Nuk ishte fjala për ndonjë mandat ose për ndonjë gjëmë të natyrshme, por lajmi ishte për një “veteran kombëtar”. Po, ai që vuan dhe është në rezik për vdekje nga shkaku i bukës është një luftëtar i vjetër, është një “veteran kombëtar” dhe quhet Idriz Guri!

Cili shqiptar... nuk ka dëgjuar emrin e Idriz Gurit? Cili nga kombëtarët e vjetër nuk ka bashkëpunuar me këtë atdhetar të vyer për çështjen kombëtare? Besojmë që të gjithë.

Lindur në Gjirokastër... si mori mësimet e vogla u hodh në Stamboll per të gjurmuar mësimet, por Idrizi me të kuptuar ndjenjat kombëtare la shkollën dhe u kthye në Gjirokastër me qëllim të përhapë ndjenjat kombëtare dhe kësisoj u hodh në tregëti. Që atëhere dyqani i Idrizit ishte qendra dhe shkolla nga ku përhapeshin ndjenjat e veprat kombëtare!

E sjell ndër mend edhe sot, kur më 1907 vajta si kryengritës në Shqipëri me kapitan Çerçiz Topullin dhe vizitova Gjirokastrën. Atëhere zemra ime e ngushtë, dhe mundet e frikshme, mori një kurajo të madhe përpara një guximtari të patreguar nga patriotizmi dhe i cili jetonte brenda në qytet... Ky ishte Idriz Guri.

Po Idrizi nuk e tregonte patriotizmin e tij vetëm me fjalë, po me çdo therori. Me të hollat e tij veshi shumë shokë dhe na jepte gjithë ndihmën lentare (materiale) jo vetëm me të holla, por edhe me jetën e tij!

Kudo që shëtitnim Idrizi... do të vraponte për të na lajmëruar gjendjen. Për Idrizin burgjet e Gjirokastrës dhe të Janinës ishin të hapura kurdoherë nga shkaku i çështjeve kombëtare për të cilat kishte rënë kaq herë në burg. Po “veterani kombëtar” kurrë nuk u dëshpërua, po përkundrazi me t’u liruar më shumë dhe më me të madh kurajo punonte për idealin e shtrenjtë të Shqipërisë.

Nuk trembet Idrizi nga “Luloja”, theshte për Sulltan Hamitin dhe zinte të predikonte sheshazi për ndjenja kombëtare.

“Veterani kombëtar” nuk e mbaroi detyrën plotësisht nën Turqi andaj me t’u proklamuar vetëqeverimi i Shqipërisë u sul nën flamur kombëtar për të zgjuar opingën. Po faqezinjtë, honxho-bonxhot (1) , që kurrë nuk kishin menduar për Shqipëri e burgosën, sikundër përzunë edhe të madhin e të rrallin patriot Shahin Kolonja se turpëroheshin kusarët, zuzarët dhe tradhëtarët... nga “veteranët kombëtarë”.

Sot “veterani kombëtar” është dënuar me vdekje nga uria!

Zemra kurrë nuk na thotë që shqiptarët kombëtarë dhe më tepër vetaranët mund të mbeten të shurdhër e mos ndihmojnë Idriz Gurin një nga “veteranët kombëtarë”.

“Koha”, 1916, nr. 48

(1)	E ka fjalën për ata nëpunës turkoshakë që zunë poste në qeverinë e Ismail Qemalit dhe punonin pas tarafit duke mos përkrahur shumë patriotë, siç del edhe në disa pamflete e fejtone të M. Gramenos.

Më lartë
webmaster@letersi.com