• Dy fjalë lexuesve
• Parathënie
• Kengëtore shqipe “PLAGT”
• Drama
• Novela
• Oxhaku
• E Puthura
• Varri i Pagëzimit
• Pjesa e parë
• Krye I
• Krye II
• Krye III
• Krye IV
• Krye V
• Krye VI
• Krye VII
• Pjesa e dytë
• Kryngritja shqiptare
• Portrete
• Artikuj, Pamflete, Fejtone

VEPRA

MIHAL GRAMENO

VARRI I PAGëZIMIT

PJESA E PARë

Krye I

Më 1751 të djelën e parë të kollozhekut (1) një orë pas shërbimit këmbanat e mbëdha të Mitropolisë, sikundër e të gjithë kishërave të Vithkuqit të shurdhonin veshët nga buçimi i math që epnin nga të renit. Edhe një të huaji të ishte, i cili nuk dinte shënimin (2) e buçimit të këmbanave, do t’i dridheshe trupi e zemra, meqënëqë do të kuptonte që nuk ishin shënim gazi, po përkundra nonjë gjëmë e madhe kishte rënë në atë vënt! Edhe aq më shumë, atë ditë, një cikmë e madhe kishte mbushur njerëzit nëpër shtëpitë, e një qetësi e madhe zotronte e vetëm buçimet e këmbanave, të cilave u përgjigjeshin ushëtimet e maleve, dëgjoheshin duke shtënë zinë e helmin në zëmrat e njerëzve!

Në këto buçime, me gjithë të ftohtën e madhe, gjithë gjindja, burra, gra, plaka, djema e vasha duallë përjashta duke pyetur njëri-tjatrin cili ishte ay fatzi që do t’ kish përvëluar zemrën?!

Pas shumë pyetje, si vetëtima u përhap më gjithë anët që në mëhallën Dukas kishte ngjarë një gjëmë e tmerruar! Në një sekundë 4 shpirtë të një fëmijë (3) kishin fluturuar në qiell!...

Kjo lajme e tmerruar e pikëllojti kaqë shumë gjindjen, sa asnjë nuk kuxonte të hapte gojën e të pyesë për të mësuar shkakun edhe fatzinjtë të kësaj dramë të tmerruar!

Si ndënjnë pak kohë në heshtje, njëri nga pleqtë thotë:

— Ky helm or, vëllezër e motra, është për të gjithë ne, prandaj asnjë nuk duhet të marrë anë në dëfrim të Gjinit, siç ishin pregatitur për gëzimin që ka sot.

— As vetë Gjini, — përgjigjet L. Veqilharxhi, — nuk besonj të dëfrenjë edhe aqë më shumë kur kjo gjëmë ngjajti në mëhallë të tij.

— Pas mendjes sime, — thotë një tjatër, — kjo dramë do të ketë ngjarë në shtëpi të Petro Lacit, duke rënë shtëpia mi ta se ishte e vjetër.

— E vërtetë e kësaj dramë nuk munt të gjendet duke biseduar, — tha Veqilharxhi po në doni ejani të ngjitemi bashkë në Dukas, që të mësojmë të drejtën e të ngushëllojmë ata fatzinj që kanë nevojë.

— Ejani! ejani të vemë, — bërtitnë të gjithë e me vrap shkuan nga mëhalla e Burishtës, duke marrë të përpjetën për në Dukas, mëhallë ku kishte ngjarë kjo dramë e tmerruar!