• Dy fjalë lexuesve
• Parathënie
• Kengëtore shqipe “PLAGT”
• Drama
• Novela
• Oxhaku
• Pjesa e parë
• Krye I
• Krye II
• Krye III
• Krye IV
• Krye V
• Krye VI
• Krye VII
• Krye VIII
• Krye IX
• Pjesa e dytë
• E Puthura
• Varri i Pagëzimit
• Kryngritja shqiptare
• Portrete
• Artikuj, Pamflete, Fejtone

VEPRA

MIHAL GRAMENO

OXHAKU

PJESA E PARë

Krye VII

Me të vatur në shtëpi, kërkonte kohë që t’i tregonjë së pari s’ëmës për këtë qëllim edhe ajo t’i thotë t’et. Po ajo ditë nuk vinte, meqënëqë Maloja kishte turp e nuk kuxonte të hapte gojën të tregonjë dashurinë që kishte për Vahidenë. Andaj dita me ditë fishkëshe si një lule në kopsht!

Se në jetë nuk paska brengë më të madhe se e dashurisë që të tretë më këmbë edhe të thëthin gjakun si gjarpëri.

Prindët vështronin ndryshimin e math të Malos, po nuk kuptonin shkakun për të cilin rrinte gjithnjë i brengosur, i helmuar, i pangrënë edhe i mërguar nga çdo dëfrim e kuvend në fëmijë, se ay kërkonte gjithnjë të gjendet vetë.

Në lutjet e pyetjet e prindërve që t’u tregonte shkakun, u përgjigjeshe që nuk kish gjësendi, po kur pa që kjo heshtje do të vdesë dëshmojti t’i thotë s’ëmës për këtë dashuri që i hiqte zemrën, duke drojtur t’i dëftenjë vashën e fshatin.

E ëma, me gjithë që mbante edhe ajo në Oxhak shumë, u bint më së fundi kur dëgjoi Malon që prej kësaj martese mbante fati i jetës së ti, dhe iu zotua që do të kërkonjë të bindnjë edhe t’anë.

Po Rushan beu, me të dëgjuar këtë lajme, u ckuq si karavidhja edhe, i tmerruar, ngrihet prej vendit, duke vënë dorën në armët si për t’u mprojtur nga nonjë rrezik i math, edhe i përgjigjet gruas:

Më i kënaqur do të jem të vështronj Malon të shtrirë e të vdekur, sa t’i ap lejë të martohet me një vashë fshatarake, për të cilën pa turp hap gojën të ma lëvdosh!

Sytë iu zgurdulluan edhe kush e di çmunte të bënjë në atë sekundë po të dinte vashën, andaj thotë:

Gëzohem se nuk është vonë edhe koha e humbur, se kam për të marë masë që ta mësonjë cila vashë ësht ajo që m’i prishi mëndjen djalit, edhe do t’i tregonj unë si murit të arrinjë nuse e djalit të Rushan beut!

Me të mësuar Maloja përgjigjen e t’et nuk priti të shkonjë shumë kohë, po që të nesërmet ngrihet edhe shkon në Bathë, ku martohet fshehtazi me Vahidenë, të cilën e mori edhe e shpuri për siguri në një fshat të huaj, ku nuk i njihte njeri, duke lënë Rustemin të besës bashkë me gruan edhe atje lindi Rexhepkën.

Kësisoj rrojtnë tre vjet, duke pritur që koha të ndreqnjë punërat, se Maloja besonte që, më së fundi, do të bindet i ati a do të mos rronjë njëmijë vjet edhe atëhere do të jetë i lirë të bënjë si të donjë. Po Rushan beu, zuri të marrë masë kur vështronte që Maloja nuk deshte të martohet me vashat që i thoshnin ata edhe kjo e vuri në pendim (5) më shumë.

Andaj thërret mënjanë Sulon edhe Rushitin që i kishte të besës edhe u beson qëllimin e fshehtë që të kërkojnë e të mësojnë ku humbet kohën Maloja, që i pëlqente gjithnjë të vejë nëpër fshatrat. Edhe nga ata mëson që Maloja, jo vetëm është i martuar po ka edhe një djalë.

Kjo lajme ishte për Rushan bëjnë më shumë se një plumb që t’i godite zemrën: sytë i lëshonin shkëndija edhe, pa vonuar, i urdhëron për humbjen e kësaj gruaje bashkë me djalin, po me nonjë mënyrë që të mos besonjë Maloja që erdhi nga i ati kjo gjë.

Këta dy gjakatarë që ishin lindur vetëm për të liga edhe për gjak njeriu, u gëzuan për këtë shumë edhe, duke marrë përsipër humbjen e Vahidesë me djalin, shkuan në atë fshat edhe hyjnë një natë fshehtazi në shtëpi të saj, kur Maloja gjendesh në Frashër. Por Perëndia ishte mpronjë përmi Vahidenë me djalin e saj edhe i ruante nga të ligat, andaj në çastin kur forcuan dritaren që të hyjnë, Vahideja u zgjua edhe, posa i pa këta njerës, nxjerr një bërtim të thellë. Me të dëgjuar Rustemi bërtimin, vrapon në dhomë me shpatë nxjerr për të mprojtur atë.

Kur panë kusarët, siç i pandehnin të jenë, që çdo shpresje është e kotë, zbrasnë pushkët përmi ta, po për fat asnjë nuk godatnë.

Në dritë të pushkëve njojtnë që ata nuk ishin kusarë, po sherbëtorët e Rushan Beut, edhe që atëhere Vahideja mori një frikë të madhe edhe një tmerr, se e dinte që nuk shpëtonte nga thonjt e Rushan Beut. Kur mësoi Rushan beu që shpëtuan pa vrarë, u mentua që rne tjatër mënyrë t’i humbasë, edhe për këtë qëllim i thotë Malos të pregatitet që të shkojnë në luftë se asi kohe ishte ngritur për liri Greqia.

Maloja i njihte qëllimet e t’et, andaj urdhëroi Rustemin për tjatër të ndenjur të fshehtë edhe ay, duke ditur “shtëpin e zezë” të Korçës, ku kishte ndenjur si shërbëtor, shpuri së pari shtrofkat (6) edhe ç’duheshin. Pastaj vanë edhe vetë, sikundër i pamë, për siguri në këtë folë.