• Dy fjalë lexuesve
• Parathënie
• Kengëtore shqipe “PLAGT”
• Drama
• Novela
• Portrete
• E ngjarë në Korçë
• Abaz Nivica
• Myftar Axhem Gjirokastra
• Zeman Mashkullori
• Abdyl Mersini
• Veteranët kombëtarë
• Vasil Trebicka
• “Të pavdekshmit”
• “Të patundurit”
• “Pleqtë”
• “Punëtorët”
• “Antikat kombëtare”
• “Arbëreshat”
• Foleja kombëtare
• Vdekja e plakut të Shqipërisë Ismail Qemalit
• Artikuj, Pamflete, Fejtone

VEPRA

MIHAL GRAMENO

MYFTAR AXHEM GJIROKASTRA

Muajin e shënëdreut (1) e shkuam në Shqeri, duke bërë kërkime për të gjetur vrasësit e të ndyerit Biza Velçishti, pasi u lodhëm kot, zumë të mendoheshim për të dimëruar në ndonjë vend të ngrohtë. Sibiseduam vendosëm të shkonim më parë në Gjirokastër e së andejmë në Çamëri. Si ndejtëm dy ditë në Melan ne Papa Stathaqi (2) , një atdhetar i flaktë, shkuam në Lushnjë ditën e Motit të Ri, që ishte bashkë me bajramin ku na pritën e gostitën fort bukur tri ditë. Nuk mund të stolis bukurinë e këtyre vendeve, të cilat natyra i ka zbukuruar sa vetëm nëpër panoramat mund të shohim të këtilla bukurira. Pas bukurisë së vendit janë stolisur edhe njerëzit, si nga bukuria ashtu dhe nga karakteri.

Lushnja megjithëqë është një fshat muhamedan ka një kishe, Shën Kollin, në një breg të lartë e të bukur. Fshatarët gjithnjë venë e i ndezin kandilen...

Çerçizi, i nënshkruari, Zemam Mashkullori, Asllan Starja dhe i ndyeri Hajredin, dëshmori i Mashkullorës muarëm të përpjeten duke ngjitur Nemërçkën. Një cikmë e madhe na shtrëngonte shumë...

Gjatë gjithë kohës të jetës së maleve kurrë nuk kishim udhëtuar aq shumë sa atë natë!.. Më të ngrysur vamë në Gjirpkastër, në shtëpi të Çerçizit.

Të nesërmet erdhën shumë atdhetarë.... bashkë rne ta ishte edhe Myftari.

Myftari ishte jetim e bir i vetëm, djalë 22 vjeç, thatanik. Me të na parë u puthëm dhe i tha Çerçizit: “Tani Çerçiz nuk ka më të rrema si gjer më sot, që një herë thua do të më marësh dhe më tjatër anë më lini. Tani sikur copë-copë të më bësh nuk ju ndahem!”

Çerçizi i tha që ti je rritur në shtëpi tonë e nuk dua që e mjera jot ëmë të më mallëkojë mua, andaj nuk të marr. Pasi erdhi e ëma, e cila na u lut ta merrnim, se mund të prishej menç tjatërsoj, e muarrëm Myftarin...

Në krye m’u duk një djalë pa ndonjë vleftë dhe më i dobët nga mua, por kur erdhi dita munda ta çmoj, munda të kuptoj çdo të thotë burrëri e trimëri prej shqiptari! Në gjithë goditjet u tregua burrë i vërtetë, po në goditjen e Mashkullorës u tregua dragua! Nga vendi luftoi i patundur, me kraharor hapur, gjersa mori një plumb nën ije! Pa prishur fare fytyrën e duke qeshur na tha që u gërvisht pakëzë! U tmerruam, por ai duke na dhënë kurajo tha që s’ka gjësendi. Si i shtrëngova plagën mirë e vumë mënjanë duke i dhënë një cigare... Kur zuri t’i ftohët plaga e të ndjente dhembjen na u lut që t’i merrnim kryet që të mos binte i gjallë në duart e armiqve, po ne, duke mos e dëgjuar, iu lutem te mos dëshpërohej se pas katër orëve do të ngrysej e kështu do ta linim gjëkundi që të shërohej.

Myftari pa pritur që t’i mbyllej plaga ardhi tek ne që të merrte anë edhe në goditjet e tjera, gjersa u dha liria më 10 korrik 1908, për të cilën ishte përpjekur, duke marrë edhe shenjën e lirisë.

Prapë Myftari më 31 të marsit 1909 u ngrit nga Selaniku me Bajo Topullin dhe vajti në Stamboll ku luftoi burrërisht kundër armiqve që donin të prishnin lirinë.

Edhe sot gjithë ai Myftar që kam njohur është, gati të vdesë në çdo orë për të mbrojtur lirinë, se këngën e Mashkullorës nuk e harron kurrë që thotë:

“Liria”, Selanik, 1910, nr. 101