• Dy fjalë lexuesve
• Parathënie
• Kengëtore shqipe “PLAGT”
• Drama
• Novela
• Portrete
• Artikuj, Pamflete, Fejtone
• Letër nga malet e Shqipërisë
• “Mesia”
• Socializma
• Bashkim dhe përparim
• Gazetari shqiptar
• “Mëmdheu i vjetër”
• “Honxho-bonxhot”
• “Kafe oxhaket”
• Mexhliset
• Akademia
• Muamelet
• Aligolltura
• Syfetsëzët
• Kopsaxhinjtë
• Kajmetë
• Mjekraxhinjitë
• Unë
• “Balemishlarët”
• Shemendeferi
• Gazepi
• I gjori ibrik
• Xinxifkë Pasha
• Deti publik
• Fermani
• Kanali i Devollit
• Xhongo-rrokët
• E gjera Poçe

VEPRA

MIHAL GRAMENO

MUAMELET (1)

— Në shportë! Në shportë! hidhi të këtilla arzualle (shkresa), — i thoshte ministri i drejtësisë, Myfit be Libohova shkronjësit të tij! — Në shportë hidhi gjithë ato arzualle të atyre që guxojnë të më shkruajnë, duke kërkuar punë me titullin zoti ministër!.. sikur jam shoku i tyre! Edhe në këtë kujtim godiste me zemërim tryezën dhe ngrihej në këmbë duke gjezdisur në sallon. — Të paturpçmit, thoshte, — të guxojnë të më thonë zoti ministër mua... mua që kam qenë dhe jam!...

— Për kryet tënd bej mos u zemëro; mos e prish gjakun me këta njerëz pa terbiet! Këta si mësuan nëpër Evropë pandehin që edhe ministrat janë shokët e tyre d.m.th. sherbëtorët e shtetit! Dal pa ua rrëfenj unë sa para u bën lëkura, po shih edhe këto të tjera arzualle — dhe shkronjësi leçiti: “Hazretleri, Sadetllu, Fazitetllu (2) etj. duke bashkuar u puth dorë e këmbë dhe kam qenë gardian në hapsanat (burgjet) dhe yve do të jeni perëndia e shtëpisë time, e cila do të jetë sa të jetë kjo botë duvanxhiu i z. sate...”

— Ja, efendëm arzuall; — thotë me gëzim z. ministër, — që ka lezet ta këndosh, andaj jepi një vend të mirë të gjorit, megjithëqë s’është nga Libohova! Meqë ka qenë gardian në hapsanat dërgojë muhavin (prokuror) në Berat se ka haber nga nomet!...

Mbi këto e sipër hyn Reshit efendi Libohova, ish-kadi dhe avokat, duvanxhiu i Myfit beut. Si jep selamin rri në fron. Zoti ministër e pyet:

— Ç’kemi, o Reshit efendi?

— Po ç’të kemi bej, — përgjigjet, — ja kanë ardhur nga fshati të gjithë, dhe ca ndodhen këtu që t’i vesh punëra se andaj të kemi veli nimet, dhe jo vetëm këta, po duhet bej të mos harrojmë e vëllezërit që kemi në Anadoll, kadilerë dhe memurë se të gjithë po i përzë Turqia dhe këtu do të vinë! Duhet pra bej që tani t’i emërosh e t’u vejë emërimi përpara se janë duvanxhitë e tu!

— Mirë thua, përgjigjet ministri, — po s’kemi aq vende, mor vëlla, pastaj duan edhe të tjerë që kanë diploma prej Evropë ku kanë mësuar.

— Asaman, or bej, leri këta të paturpçmë dhe pa terbiet që nuk dinë qysh të nderojnë të mëdhenjtë. Vallahi ju thom që sikur të kem fuqi, syrgjyn i bëj që të gjithë, se kur i shoh më vjen t’i mbyt nga fyti! Shkoj përpara atyre e ata as që lëvizin të më nderojnë si një efendi, po selamin ma japin me gojë “tungjatjeta” ose “mirëmëngjez!” Edhe për turp rrinë turq e kaurrrë bashkë sikur janë vëllezër! Jazëk, jazëk efendëm! Andaj emëro njerëzit tënd që kanë tërbiet dhe në mos ka vende shtotemisin (3) e gjësendi tjetër, pa sa për ata me diploma u thuaj shkurtazi që nuk dini të bëni “muamelet!”

— Aferim! Aferim! Reshit efendi, — tha i gëzuar ministri — se e gjetë ilaçin për të dyja palët me temisin dhe muamelet. Kështu pra që tani rregulloi me shkronjësin temisleret, po shih tanët dhe emërimin siç e dini, pa atyreve ua mbyllim gojën me të mos diturit “muamelet”.

Që atë orë emërimet u bënë pas listës së Reshit efendiut, për gjithë sa ndodheshin në Shqipëri dhe për sa ishin në Anadoll kadilerë dhe memurë, qoftë edhe për ata që nuk dinin as të flisnin shqip se ishin lindur në Anadoll!..

I gëzuar për veprën që mbrojti, doli z. ministër bashkë me shkronjësin dhe Reshit efendinë, i cili nënqeshte, duke shkuar midis zotërinjve që prisnin vendimin e kërkesave për nëpunësi, po me t’i parë u tha: “Ç’t’u bëj unë, or zotërinj! Vendet janë zënë nga njerëz të mësuar, prandaj duhet edhe ju, më parë se të kërkoni punëra, të mësoni “muamelet””!

“Koha”, 1915, nr. 24