• Dy fjalë lexuesve
• Parathënie
• Kengëtore shqipe “PLAGT”
• Drama
• Novela
• Portrete
• Artikuj, Pamflete, Fejtone
• Letër nga malet e Shqipërisë
• “Mesia”
• Socializma
• Bashkim dhe përparim
• Gazetari shqiptar
• “Mëmdheu i vjetër”
• “Honxho-bonxhot”
• “Kafe oxhaket”
• Mexhliset
• Akademia
• Muamelet
• Aligolltura
• Syfetsëzët
• Kopsaxhinjtë
• Kajmetë
• Mjekraxhinjitë
• Unë
• “Balemishlarët”
• Shemendeferi
• Gazepi
• I gjori ibrik
• Xinxifkë Pasha
• Deti publik
• Fermani
• Kanali i Devollit
• Xhongo-rrokët
• E gjera Poçe

VEPRA

MIHAL GRAMENO

MEXHLISET (1)

Kur kujtoj mexhliset e Vlorës dhe të Durësit duhet të besoni që ethet e këtyre vendeve, janë shumë më të ëmbla dhe të mira se mexhliset! Jam ndodhur nja dy herë në të këtilla mexhlise e ç’t’u rrëfej më parë. Mblidheshin në sallën qeveritare, dhe si pinin kafene, hapej muhabeti, pastaj bisedimi për ndonjë çështje të ditës ose kombëtare, po kur në mes të bisedimit hynte ndonjë i vonuar, bisedimi pritej. Pritej se, po të ishte ndonjë nga të rëndët, do t’i ngriheshin në këmbë dhe kush e kush t’i lëshonte fronë, se tërë rëndësinë ne ia shejtan front e kishin!

Si bënte ca naze i sapoardhuri rrinte, atëhere zinte përsëri temenaja një nga një! Kështu që për secilin do të duhej nga gjysmë ore. Si përshëndosheshin, edhe pyesnin për gomarë që ngordhi vjet, Ismail Qemali pyeste: “Ku e kishim fjalën se harrova?” “Për xhandarmërinë” — përgjigjej Mehmet Pasha i Kallkadenelit. “Malum, — përgjigjej Z. Poga, — duhet t’i bëjmë punërat ashtu që të marrë yrnek (model) edhe Evropa nga ne!” Edhe duke qeshur u thoshte: “Pritni se kam xheç t’u tregoj, se kam punuar gjithë natën”, e mengadalë nxirrte nga xhepi ca karta të shkrojtura! Mos pandehni se ishte ndonjë nom për Shqipërinë jo; ishin të tjera vepra me rëndësi ishin vjersha! Si i këndonte, Ismail Qemali — padyshim duke u tallur — e përgëzonte dhe atëherë të gjithë i shtrëngonin dorën, veç Azis Pashës që mbaronte me një “Aferim! Afërmi z. Poga!”...

Si ndiznin e nga një oigare duke lëvduar vjershën e Z. Pogë, ngrihej ministri i financave Azis Pasha për itë treguar hesapet dhe hilmihaberet (2) që kishte paguar, kur, ose Myfit Beu ose ndonjë tjetër i rëndë kishte nevojë për të derdhur (me nder) ujët, pritej përsëri bisedimi se të gjithë ngriheshin në këmbë. Si delikat dhe i turpëruar — mbetet fjala midis tonë — me një stakurulla, stakurulla dilte jashtë, kështu ngjiste dhe kur kthehej do të shkonte përsëri gjysmë ore.

Këto ishin mexhliset e burrave të shtetit shqiptar, që do të lulëzonin Shqipërinë, po më i madhi karagjozllëk ishte kur Ismail Qemali, duke parë që mexhliset, me këtë mënyrë nuk soseshin kurrë u thoshte për ndonjë punë që duhej nënshkruar, që “kush është prej ata që do të japë ndonjë shkoqitje se shkoi koha”, me vrap Z. Pogë përgjigjej: “asnjë! dhe atë që bën beu është e mbaruar!” “Ollmas Efendëm, — thoshtet jetri, — nuk duhet as pyetur” e kështu të gjithë nënshkruanin që nga Myfit Beu dhe Azis Pashën dhe gjer në pogëllarët!

Me këtë mënyrë mbyllej Mexhlisi i madh, duke shkuar midisa kafeneve që t’u ngrihej populli më këmbë e të pandehnin që me të vërtet punonin për Shqipërinë! Këto ishin “mexhliset!”

“Koha”, 1915, nr. 15