“Mëmëdheu i vjetër”

Njerëzit bërtisnin si të tërbuar nga gëzimi dhe me nxitim rrëzoheshin në skele të Vlorës. Qyteti gjithë në pesë minuta, mbeti si i shkretë, se të mëdhenj e të vogël rendnin në skele për të parë vaporin që hynte në liman të Vlorës.

Ata vaporë, që ndofta u ishin mërzitur njerëzisë së hyri dhe së dali, atë ditë u dukej për çudi që të vinte, prandaj vraponin në skele duke bërtitur si te tërbuar nga gëzimi. Shkaku ishte se prej tetë muajsh Vlora ishte bllokuar nga flota greke, nga shkaku i Luftës Ballkanike dhe megjithqë në Vlorë valonte flamuri i Shqipërisë dhe ishte proklamuar vetëqeverimi, ne ishim në harrim, duke mos ditur çfarë veprohej në botë dhe aq më shumë nuk dinim për fatin e Shqipërisë, qysh do të vendosej në Konferencë të Londonit.

Prandaj ishte gëzim kaq i madh dhe vraponin në skele duke pandehur që u sosën taksiratet ose për të mësuar ndonjë lajm. Padurimi midis njerëzisë shtohej gjer të qëndronte vapori, andaj bisedimet ishin të nxehta dhe duke dhënë secili nga ndonjë mendim. Njëri thosh që ishte vapor lufte për të bombarduar Vlorën, tjetri thoshte që është “Hamidija”, tjetri jo po është anglez, të cilin e dërgon Konferenca e Londonit për të uruar Shqipërinë dhe tjetri thoshte që mundet vjen Princi i Shqipërisë! Të këtilla bisedime bëheshin kur një që vërente me dylbi bërtiti: “është vapor tregëtar italian prej të Robatinos!” Me të qëndruar vapori, barkat të mbushura plot me njerëz, vrapuan për të mësuar qysh e lanë të hyjë në Vlorë dhe ç’kish ndonjë lajm për Shqipërin. Atje mësuan që bllokoja (bllokada) u ngrit dhe Konferenca e Londonit akoma nuk i kishte vendosur kufitë e Shqipërisë.

Që atë ditë vaporët zunë të pllakosnin Vlorën, duke liruar rrojtjen e paduruar nga shtrenjtësira e të ndërrohet fizionomia e qytetit nga shqiptarët e rinj që vinin nga mërgimet. Për ditë lloj-lloj atdhetarësh vinin kështu që kafenetë ishin plot me njerëz ku bëheshin bisedime të nxehta për pritmjen e Shqipërisë. Sa gëzim i madh kur shihej që Shqipëria ishte e lumtur duke patur kaq bij të ditur e patriotë, të cilët gjer atëhere nuk ishin dëgjuar dhe shfaqur nga frika e Turqisë!

Kadilerë, kryegjykatës, nëpunës nga gjithë degët edhe ç’të doje u mblodhën në Vlorë! Pandehje që magneti kombëtar ishte shkaku që të përmblidhte Vlora gjithë këta shqiptarë, të cilët besoi që vetëm qëllimi dhe dashuria e atdheut ishin dëshirat e zemrës së tyre.

Mjerisht, asgjë nga këto! Patriotizmi dhe ndjenja kombëtare ishin jo vetëm gjëra të panjohura, po përkundra largoheshin si shejtani nga temjani! Këtë e kuptova një natë kur hanim bukë në restorant ku ndodheshin shumë shpirt, midis të cilëve sjell ndër mend. L. Gurakuqin, Abdyl Ypin etj. dhe shpirtndriturit Geno Sharën e Haki Glinën. Dhe, kur po bisedonim hyri një fytyrë e re, e cila sapo kishte ardhur nga mërgimi në Vlorë. Me të hyrë në restoranit, pa dhënë kohë bërtiti: “Rroftë Shqipëria! Rroftë Ismail Qemali i cili na bëri Shqipërinë!...”

Mbetëm të habitur me entuziazmin e këtij njeriu, i cili ishte një plak, veshur mirë, me një kasketë prej Astrakani dhe mjekrën ala Bulanzher! Nuk dinim cili ishte ky zotni, kur Abdyl Ypi si e vërejti mirë i tha: “Mirë se erdhe Xhelip Efendi, mezi të njoha, kaq qenke ndryshuar” dhe si i japin dorën ma e bën të njohur që ishte një kadi, i cili kishte bërë 37 vjet në Anadoll! Zuri të na tregonte sa kishte vojtur për vatanë gjer me ndihmë të Allahut arriti në Vlorë për të parë me sy Bajrakun Amaut! Si mbaroi më tha mua: “Ka dhe kaurë që duan Shqipërinë po unë jam “Mëmëdheu i vjetër” që kam punuar me Abdyl Frashërin dhe erdha që të ndreqim Shqipërinë”.

Desha të mësoja ç’do me thënë “Mëmëdheu i vjetër” andaj pyeta, ndjesë pastë, Ceno Sharën, i cili më tha duke qeshur: “Këta hajdutë si i përzuri Turqia ndërruan rrobat dhe u sulën në Shqipëri duke mësuar këtë fjalë “Mëmëdheu i vjetër”, që domethënë jam kombëtar! Po këta rezilë kam frikë mos na prishin Shqipërinë!

Sa arësye kishte i ndyeri Ceno Shara! Për ditë pllakosnin të këtilla mikrobë të ndyra, për koska vetëm, e kështu nuk dëgjojë tjetër bisedim përveç ku u hap ndonjë vend, ose qysh mund të bëhej vend, andaj për të rregulluar gjithë këta “Mëmëdheu të vjetër” u bënë nga honxho-bonxhot insinafet, temiset dhe akademitë!

Po çudia më e madhe ishte kur midis shumicës që vinte në shtëpi të atdhetarit të shtrenjtë e të palodhurit Koli Karbunarës qe një plak 70 vjetësh që kërkonte memurllëk! (1)

Shefqet Dai nuk duroi dot dhe i tha: “Po nuk është turp të kërkosh memurllëk në këtë vërsë dhe kur nuk di asnjë shkronjë shqip? Çfarë Shqipëri do të bëjmë atëherë, kur të gjithë të duam të bëhemi memurë? (2)

Plaku u përgjegj: “Ateherë më bëni të Ay djemtë memurë dhe mua më nxirrni tekayt (3) se për zonë e vërtetë kam qenë një nga më të flakët “Mëmëdheu i vjetër”!

“Koha”, 1915, nr. 8

(1)	Memurllëk, tr. — nëpunësi, punë zyre.
(2)	Memur, tr. — nëpunës.
(3)	Tekayt, tr. — pension.

Më lartë
webmaster@letersi.com