• Dy fjalë lexuesve
• Parathënie
• Kengëtore shqipe “PLAGT”
• Drama
• Novela
• Portrete
• Artikuj, Pamflete, Fejtone
• Letër nga malet e Shqipërisë
• “Mesia”
• Socializma
• Bashkim dhe përparim
• Gazetari shqiptar
• “Mëmdheu i vjetër”
• “Honxho-bonxhot”
• “Kafe oxhaket”
• Mexhliset
• Akademia
• Muamelet
• Aligolltura
• Syfetsëzët
• Kopsaxhinjtë
• Kajmetë
• Mjekraxhinjitë
• Unë
• “Balemishlarët”
• Shemendeferi
• Gazepi
• I gjori ibrik
• Xinxifkë Pasha
• Deti publik
• Fermani
• Kanali i Devollit
• Xhongo-rrokët
• E gjera Poçe

VEPRA

MIHAL GRAMENO

“KAFE OXHAKET”

...Me të dëgjuar fjalën arrimë, përnjëherësh harruara gjithë vuajtjet dhe hidhërimet që kishim hequr gjer atë ditë, nga ngjarjet e luftës si dhe nga udhëtimi i gjatë që nga Korça gjer në Vlorë, në mes të dimrit! (1)

Si u mblodhëm të gjithë shokët... shtimë sytë që të vërenim panoramën e bukur, natyrore, që ka Vlora. Rrethuar me bregore të veshura me ullinj dhe me limane e dëgjuar të Adriatikut, Vlora sido që është ngrehur në një gropë, ka një pamje shumë të bukur.

Ndejtëm një copë herë duke vërejtur bukurinë dhe begatitë e Shqipërisë, duke biseduar për pritmjen e Atdheut, kur Istref Vërleni që po vështronte me dylbi, tha me një gëzim të patreguar: “Ja tek valon flamuri kombëtar! Ja! Ja! Sa i bukur është!...” Zemrat na rrihnin pa pushim dhe kërcenin nga gëzimi, duke kërkuar se cili të shohë me sytë e vet një endërr të shenjtë, një endërr të pashpresuar, andaj u ngritëm me vrap që të rrëzohemi në qytet për t’ju falur flaminit të shenjtë, flamurit të Skënderbeut që ishte ngritur, pas 500 vjet harrimi dhe varrimi!

Me të arritur në qytet, pa humbur asnjë sekondë, shkuam në godinë të Ceno Sharës, ku ishte ngritur flamuri dhe rrinte qeveria e parë shqiptare. Atë gëzim nuk mund ta tregoj dot se lotët na derdheshin çurk si lumi. U ngjitëm sipër për të përgëzuar Ismail Qemalin dhe gjithë ministrat që patën fatin të ngrënë flamurin edhe të shpëtojnë Shqipërinë. Kuvenduam gjer e gjatë mbi çështjen kombëtare duke dhënë secili mendimet e veta, po Ikur u ngritëm të shkonim, Ismail Qemali kërkoi ndjesë që nuk ishin rregulluar mirë për të na gostitur, kur z. Petro Poga tha: “Unë e thashë që në krye, që më përpara, se do të na duhej “Kafe Oxhaku!” Se duhet Efendëm për një mik të japësh kafe se ka lezet edhe muhabeti!”

Më të shumët e pranuan proponimin, me kaq rëndësi, të z. Poga, ministrit të drejtësisë, dhe që atë ditë Allah bim bereqaversën “Kafe Oxhaku” ishte çelur në godinën qeveritare ku bëhej edhe muhabet!

Ky proponim i shkëlqyer me vrap mori një udhë të mbarë e kështu falë zotit në gjithë prefekturat dhe zyrat kafeja nuk mungonte megjithëqë nga shkaku i blokos (bllokadës) kafeja arriti 60 grosh oka!

Veç këtyre “Kafe oxhaku” jo vetëm që u bë modë, po u bë edhe një vegël politike, se ministrat, për të bërë partizanë, kishin bërë nëpër shtëpitë “Kafe oxhakë” dhe kishin lëshuar agjentë që të ftonin njerëzit për të pirë nga një kafe e të bënin pak muhabet. Sa arrinte ndonjë shqiptar në Vlorë, me vrap agjenti të ftonte të të prezentonte në akcili ministër që të njiheshe ku do të pinje dhe kafene. Këtë metodë mori edhe qeveria e Durrësit, e cila mundet që i shtoi se gjithë shtëpitë e ministrave që nga Turhan Pasha, Mihal Turtull Beu dhe kompania e honxho-bonxhove ishin të hapura për të pirë safetë dhe nargjiletë duke konkuruar njëri-tjetrin.

Nuk ishte çudi që dhe nomi i parë që të shtrohej në Parlamentin Shqiptar do të ishte nomi i “Kafe Oxhakëve” po kemi shpresë që qeveritë e paskëtajme, të cilat do të qeverisin Shqipërinë, kanë për të shporrur nga zyrat zakone e lig të “Kafe oxhakut”.

“Koha”, 1915, nr. 12