• Dy fjalë lexuesve
• Parathënie
• Kengëtore shqipe “PLAGT”
• Drama
• Novela
• Portrete
• Artikuj, Pamflete, Fejtone
• Letër nga malet e Shqipërisë
• “Mesia”
• Socializma
• Bashkim dhe përparim
• Gazetari shqiptar
• “Mëmdheu i vjetër”
• “Honxho-bonxhot”
• “Kafe oxhaket”
• Mexhliset
• Akademia
• Muamelet
• Aligolltura
• Syfetsëzët
• Kopsaxhinjtë
• Kajmetë
• Mjekraxhinjitë
• Unë
• “Balemishlarët”
• Shemendeferi
• Gazepi
• I gjori ibrik
• Xinxifkë Pasha
• Deti publik
• Fermani
• Kanali i Devollit
• Xhongo-rrokët
• E gjera Poçe

VEPRA

MIHAL GRAMENO

“HONXHO-BONXHOT”

— Ja tek vinë; dëgjohen zërat e njerëzve që ishin ngritur në Ushtresë të Durrësit, e cila, pasi erdhi mbreti u vendos të bëhej këshilla e zyra e ministrive. Ushtresa e Durrësit është një godinë mjaft e bukur dhe aq më shumë vendi piktoresk e natyral s’ka të treguar. Ngritur në bregoret e bukura e të veshura me ullinj, nën kalatë e vjetra e antike, jep një bukuri të patreguar!

Kisha dalë dhe unë bashkë me P. A. për të shëtitur. Po rrinim nën hijen e ullinjve, duke biseduar kur dëgjuam zërat e njerëzve, të cilët kishin ardhur më tepër për memurllëqe, të të bërtasën ja tek vinë, ja tek vinë! U ngritëm edhe ne anë këmbë dhe u afruam të pyesim, kur na thonë se janë ministrat që vinin. Me të vërtetë ata ishin dhe ngjisnin të përpjetën një nga një dhe dy bashkë. Pandehja që as Bismarku nuk mund t’i shëmbëllente burrat e mëdhenj të shtetit shqiptar, nga të ecurit ngadalë dhe serioze, si dhe nga mënyrat e tyre. Me kryet unjur e në mendim të thellë, ose duke biseduar pandehje që mendimi i tyre ishte vetëm për Shqipërinë që qysh të e fatbardhësojnë.

Gjithë njerëzit u rrinin në këmbë dhe me t’u afruar zunë temenatë. Ministrat u përgjigjeshin kalorësisht duke Iëvizur nga pak dorën. Unë duke qenë i njohur me të gjithë u afrova dhe duke dhënë dorën i uroj për nder të madh dhe fatin që të mbeten të pavdekur, si të parët ministra të Shqipërisë, pas ardhjes së mbretit (1) . M’u falën nderit që të gjithë dhe më ftuan të vete në dhomë të Këshillës gjer të zireshin nga punërat, se Turhan Pasha (2) dhe Esati nuk kishin ardhur akoma. Duke patur edhe pak punë me zotin ministër të financave Adamid beun, vajta brenda në dhomë të Këshillës ku ndodheshin: Azis Pasha, Mihal Turtulli, Myfit beu, Hasan be Prishtina, Adamid beu dhe sekretarët Eqrem be Vlora dhe Nuri Villa, e si i përgëzoj edhe njëherë nga thelbi i zemrës, Turtulli më pyeti duke qeshur: “O zoti Grameno po dëgjojmë një fjalë të re që keni përhapur honxho-bonxho, u lutemi nuk na tregoni edhe neve cilët quan për honxho-bonxho?” Iu përgjegja kësisoj: “Me që doni të mësoni këtë, po u them që honxho-bonxho jini dhe Z-jujaj në qoftë që do të zini punën me kafe oxhak, me nargjile, me tespie, me temenara e byrgjyn jarën (3) dhe me të këtilla çestite. Si u shkulën së qeshuri më thonë Myfit be Libohova dhe Adamid beu që ata do të sakrifikoheshin për Shqipërinë, për të cilën na ka rënë dhe leshi i kryes, shtoi Adamid beu! U thashë që kombi shqiptar do t’u numëronjë për të mirën e Shqipërisë dhe shtova që do të na kini ndihmës për çdo gjë që të na kërkoni. Azis Pasha, duke harruar që ndodhesha midis tyre, i selë prej kohës së Sulltan Azisit, por Turtulli i preu fjalën duke i thënë: “Pasha ty fare nuk të kuptoj se më shumë turqisht na kuvendon se sa shqip!” Ahere Azis Pasha, duke harruar që ndodhesha midis tyre, i përgjigjet me zemrim: “Mirë unë që e trazoj me turçen po ju që gjithë frënçe kuvendoni midis jush, nga të cilat fjalë s’kuptoj asnjë fare! Prandaj ka të drejtë Mihal Gramenoja që na quan honxho-bonxho!...

“Koha”, 1915, nr. 11